ไฟสนามเทนนิสและสควอช: ค่า Lux และวิธีตรวจรับ

ไฟสนามเทนนิสและสควอชที่ดีต้องทำให้มองเห็นลูกได้ต่อเนื่อง ทั้งตอนเสิร์ฟ ลูกลอยสูง และลูกเคลื่อนผ่านพื้นหลังหลายแบบ ค่า Lux จึงเป็นเพียงจุดเริ่มต้น เจ้าของสนามต้องตรวจความสม่ำเสมอ แสงแยงตา การกะพริบ และสภาพผนังหรือกระจกไปพร้อมกัน

คู่มือนี้ช่วยกำหนดโจทย์ก่อนซื้อโคม เปรียบเทียบข้อเสนอ และตรวจรับงาน โดยแยกคำแนะนำสำหรับสนามทั่วไปออกจากข้อกำหนดเฉพาะรายการแข่งขัน ตัวเลขที่อ้างอิงมีปีเอกสารกำกับ ส่วนตัวอย่างคำนวณเป็นสถานการณ์สมมติ ไม่ใช่ผลตรวจสนามจริง

ปรับปรุงเนื้อหา: 6 ตุลาคม 2026 • ภาพประกอบแสดงแนวคิดการจัดแสง

เริ่มจากระดับใช้งาน ก่อนเลือกค่า Lux

ตอบให้ได้ก่อนว่าสนามใช้เพื่อออกกำลังกาย ฝึกซ้อม เปิดให้เช่าสโมสร จัดการแข่งขัน หรือถ่ายทอดสด และเป็นสนามกลางแจ้ง ในอาคาร หรือมีหลังคาเปิดด้านข้าง จากนั้นระบุหน่วยงานหรือผู้จัดที่มีอำนาจกำหนดเกณฑ์สำหรับโครงการนั้น

ITF Facilities Guide เป็นแหล่งเริ่มต้นสำหรับการวางแผนสนามเทนนิส แต่สนามที่จัดรายการอาชีพต้องตรวจระเบียบของทัวร์และฤดูกาลเพิ่มเติม ไม่ควรนำชื่อ Class ไปเทียบกับ Grand Slam หรือ ATP โดยอัตโนมัติ

ไฟสนามเทนนิสควรสว่างเท่าไร?

เพื่อเห็นความแตกต่างของระดับงาน ตารางต่อไปนี้สรุปตัวอย่างสนามเทนนิสในอาคารจาก licht.wissen 08: Sport and Leisure ตาราง A.4 หน้า 35 ซึ่งเป็นคู่มือรุ่นเดิมที่อธิบายแนวทาง DIN EN 12193 ใช้ประกอบการตั้งโจทย์เบื้องต้น ไม่ใช่การยืนยันเกณฑ์ฉบับปัจจุบันหรือเกณฑ์สนามกลางแจ้ง

สนามอาชีพมีเงื่อนไขของตัวเอง: ตัวอย่าง ITF Wheelchair Tennis Regulations 2024 ระบุแสงอย่างน้อย 500 lx สำหรับการแข่งขันภายใต้แสงประดิษฐ์ และแนะนำอัตราค่าสูงสุดต่อค่าต่ำสุดไม่เกิน 1.5:1 ส่วน ATP Rulebook 2025 หมวด VI.D แนะนำ ATP Tour เฉลี่ย 1,076 lx และ Challenger 750 lx จาก 15 จุด พร้อมคำแนะนำประมาณ 2,000 lx สำหรับการถ่ายทอด HD ตัวเลขเหล่านี้เป็นตัวอย่างจากปีที่ระบุ ต้องตรวจฉบับของฤดูกาลที่จะจัดจริง

ระดับถ่ายทอดสดต้องตรวจแสงแนวตั้งตามทิศกล้อง คุณภาพสี และการกะพริบด้วย การวัดพื้นได้ 2,000 lx เพียงอย่างเดียวไม่ยืนยันว่าภาพออกอากาศจะผ่าน อ่านต่อใน คู่มือแสงถ่ายทอดสดกีฬา

ไฟสนามสควอช: วัดที่ 1 เมตร และตรวจผนังด้วย

WSF Specifications for Squash Courts ฉบับ 2011 ข้อ 11 หน้า 18 ระบุระดับแสงที่วัดสูงจากพื้นสำเร็จ 1,000 มม. ได้แก่ ขั้นต่ำ 300 lx ระดับแนะนำ 500 lx และระดับ TV 1,200 lx พร้อมให้ผนังสว่างสม่ำเสมอ ค่าที่แต่ละจุดคลาดจากค่าเฉลี่ยไม่เกิน 15% ลดเงาและปรากฏการณ์ stroboscopic และให้แสงทั้งสองด้านของผนังโปร่งใสเท่ากัน เอกสารนี้เป็นหลักอ้างอิงรุ่นเดิม ก่อนจัดแข่งขันต้องยืนยันข้อกำหนดกับ WSF และผู้จัด

สนามเดี่ยวมีขนาด 9.75 × 6.40 เมตร และความสูงโล่งอย่างน้อย 5.64 เมตรตามเอกสารเดียวกัน ความสูงโล่งวัดถึงสิ่งกีดขวางต่ำสุดรวมโคมไฟ ไม่ใช่ระยะถึงเพดานอย่างเดียว โคมหรืออุปกรณ์ป้องกันลูกจึงต้องไม่ล้ำลงมาในพื้นที่โล่งที่ต้องรักษา

ในทางปฏิบัติ ให้ทดสอบการมองลูกจากมุมหลังสนามและแนวผนังข้าง ถ้าผนังกระจกสะท้อนภาพผู้เล่นหรือโคมจนรบกวน ต้องปรับสมดุลแสงและตำแหน่งโคม อย่าแก้ด้วยการเพิ่มกำลังไฟในสนามอย่างเดียว สำหรับเส้นทางตรวจเอกสารต้นทาง ดู US Squash: Court Specifications

อ่านค่า Eh, Ev และ Uniformity ให้ถูก

• Eh: ความส่องสว่างบนระนาบแนวนอน ต้องระบุความสูงที่วัด
• Ev: ความส่องสว่างบนระนาบแนวตั้ง ต้องระบุทิศทาง โดยเฉพาะเมื่อมีกล้อง
• Eavg / Emin / Emax: ค่าเฉลี่ย ค่าต่ำสุด และค่าสูงสุดจากชุดจุดวัดเดียวกัน
• U₀ = Emin / Eavg: ตัวเลขสูงขึ้นแสดงว่าค่าต่ำสุดใกล้ค่าเฉลี่ยขึ้น แต่ต้องพิจารณาระดับ Lux ประกอบ

ตัวอย่างสมมติ: สนามมี Eavg = 500 lx และ Emin = 350 lx จึงได้ U₀ = 350 ÷ 500 = 0.70 ถ้าอีกสนามเฉลี่ยเท่ากันแต่ต่ำสุด 150 lx จะได้ 0.30 แสดงว่ามีจุดมืดกว่า แม้รายงานค่าเฉลี่ยเท่ากัน อย่าสับสน U₀ กับ Emax/Emin เพราะเป็นคนละสูตรและใช้เกณฑ์ต่างกัน

วางโคมอย่างไรให้เห็นลูกและลดแสงแยงตา

สำหรับเทนนิส ให้ประเมินการจัดโคมด้านข้างสนามโดยจำลองมุมมองของผู้เสิร์ฟ ผู้รับ และผู้เล่นเมื่อมองลูกลอยสูง ขอให้ผู้ออกแบบระบุความสูงเสา มุมเล็ง และชนิดเลนส์ในแบบเดียวกัน การย้ายตำแหน่งเสาหรือเปลี่ยนเลนส์ระหว่างติดตั้งอาจทำให้ผลแสงต่างจากแบบที่เสนอ

สำหรับสควอช ให้กระจายแสงถึงผนังและพื้นที่เล่น พร้อมทดสอบว่าผู้เล่นเห็นแหล่งกำเนิดแสงที่สว่างจัดขณะตามลูกหรือไม่ อุปกรณ์กระจายแสงและบังแสงควรเลือกจากผลคำนวณและการทดสอบ ไม่ใช่เลือกเพราะมีคำว่า anti-glare บนกล่อง

GR และ UGR เป็นดัชนีคนละวิธี ต้องเลือกให้เหมาะกับงานและตำแหน่งผู้สังเกต ไม่ควรกล่าวว่า WSF บังคับ UGR ≤ 22 โดยไม่มีเอกสารรองรับ สำหรับสนามกลางแจ้งให้ตรวจแสงรั่วเข้าบ้านข้างเคียง แนวถนน และแสงที่พุ่งขึ้นฟ้าด้วย

เลือกไฟ LED สนามกีฬา: ขอข้อมูลอะไรจากผู้ขาย?

• ไฟล์ IES หรือ LDT ของรุ่นและเลนส์จริง: ใช้จำลองแสงใน DIALux หรือ Relux พร้อมตำแหน่งติดตั้ง
• รายงานแสง: แสดงแผนที่จุดวัด ค่าเฉลี่ย ต่ำสุด สูงสุด ความสม่ำเสมอ และสมมติฐานการบำรุงรักษา
• กำลังไฟทั้งระบบ: รวม driver และแยกจำนวนโคมในแต่ละโหมด
• คุณภาพสี: ระบุ CRI และ CCT ให้สอดคล้องทุกโคม ค่า CRI ≥ 80 สามารถตั้งเป็นเป้าหมายจัดซื้อด้านคุณภาพสีของโครงการได้ แต่ไม่ใช่ข้อบังคับสากลสำหรับทุกสนาม
• ข้อมูลการกะพริบ: ขอวิธีและเงื่อนไขทดสอบ รวมโหมดหรี่ไฟ พร้อมทดลองกล้องที่ใช้จริง
• ความทนทาน: ขอหลักฐานระดับ IP/IK ที่เหมาะกับฝน ฝุ่น การกระแทก และตำแหน่งติดตั้ง พร้อมเงื่อนไขรับประกันและอะไหล่

อย่าเลือกจากวัตต์อย่างเดียว โคมกำลังเท่ากันอาจให้แสงบนสนามต่างกันมาก เพราะเลนส์ ความสูงและมุมเล็งต่างกัน อ่านพื้นฐานใน คู่มือค่า Lux สนามกีฬา และใช้ เครื่องคำนวณจำนวนโคม เพื่อประเมินเบื้องต้นก่อนจำลองจริง

เผื่อแสงเสื่อม และคำนวณค่าไฟอย่างโปร่งใส

ตัวอย่างสมมติการเผื่อแสง: ถ้าต้องการคงค่าเฉลี่ย 500 lx และกำหนด maintenance factor = 0.80 เป้าหมายเริ่มต้นคือ 500 ÷ 0.80 = 625 lx ค่า 0.80 ในตัวอย่างนี้เป็นสมมติฐาน ต้องปรับตามสภาพฝุ่น อายุใช้งาน และรอบทำความสะอาดจริง ไม่ใช่ค่าตายตัวของทุกสนาม

ตัวอย่างสมมติค่าไฟ: โคม 8 ชุด ชุดละ 200 W รวม 1.6 kW ใช้วันละ 5 ชั่วโมง เดือนละ 30 วัน จะใช้ 1.6 × 5 × 30 = 240 kWh หากสมมติค่าไฟ 4.50 บาท/kWh จะคิดเป็น 1,080 บาทต่อเดือน ยังไม่รวมค่าบริการ ภาษี หรือเงื่อนไขอัตราของผู้ใช้ไฟ ค่าไฟจริงให้ใช้จากบิลของสถานที่ ไม่ควรรับคำรับรองประหยัดเป็นเปอร์เซ็นต์โดยไม่มีข้อมูลก่อนและหลัง

เช็กลิสต์ตรวจรับไฟสนามเทนนิสและสควอช

1. ระบุเอกสารอ้างอิง ฉบับปี ระดับใช้งาน พื้นที่ และเกณฑ์ผ่านไว้ในสัญญาหรือข้อกำหนดงาน
2. ตรวจรุ่นโคม เลนส์ ความสูงติดตั้ง และมุมเล็งให้ตรงกับแบบ
3. ใช้ Lux meter ที่มีข้อมูลสอบเทียบ ระบุระนาบวัด ทิศทาง และกริดตามข้อกำหนดที่เลือก หลีกเลี่ยงเงาของผู้วัดบังเซนเซอร์
4. วัดหลังระบบทำงานเสถียร บันทึกโหมดหรี่ไฟ สภาพแวดล้อม และผลทุกจุด ไม่ส่งเฉพาะค่าเฉลี่ย
5. ทดสอบการเล่นจริงในแนวเสิร์ฟ ลูกลอย มุมผนัง และกระจก พร้อมแก้จุดแสงแยงตา
6. ถ้ามีการถ่ายทอด ให้ตรวจ Ev และทดสอบภาพทุกกล้องที่ shutter/frame rate ใช้งานจริง
7. ส่งมอบแบบติดตั้งจริง รายงานตรวจรับ แผนทำความสะอาด และรอบวัดซ้ำ

โทรศัพท์ช่วยเก็บภาพปัญหาได้ แต่ไม่ควรใช้แทนเครื่องมือวัดแสงสำหรับตรวจรับ และคลิปที่ไม่เห็นแถบกระพริบไม่ได้พิสูจน์ว่าไม่มี flicker ในทุกความเร็วชัตเตอร์

คำถามที่พบบ่อย

สนามเทนนิสทุกแห่งต้องใช้ 2,000 Lux หรือไม่?

ไม่จำเป็น ต้องเลือกตามประเภทสนามและระดับใช้งาน ค่า 2,000 lx ในตัวอย่าง ATP 2025 เกี่ยวกับคำแนะนำถ่ายทอด HD ไม่ใช่เกณฑ์เดียวสำหรับทุกสโมสร

สนามสควอชวัด Lux ที่พื้นได้เลยหรือไม่?

ถ้าอ้างอิง WSF 2011 ข้อ 11 ให้ใช้ระนาบสูงจากพื้น 1 เมตร และตรวจผนังด้วย ผลวัดที่พื้นเป็นคนละระนาบ จึงไม่ควรนำมาเทียบโดยไม่อธิบาย

เพิ่มจำนวนโคมแล้วจะแก้ทุกปัญหาหรือไม่?

ต้องดูตำแหน่ง เลนส์ และมุมเล็งด้วย การเพิ่มโคมอาจเพิ่มทั้งแสงแยงตา แสงรั่วและค่าไฟ ควรจำลองก่อนปรับระบบ

ต้องใช้โคมกี่วัตต์และกี่ดวง?

ไม่มีจำนวนเดียวที่ใช้ได้กับทุกสนาม ต้องทราบพื้นที่รอบสนาม ความสูงติดตั้ง ไฟล์กระจายแสง และเกณฑ์ตรวจรับ จึงจะประเมินได้อย่างมีเหตุผล

แหล่งอ้างอิงและขอบเขตการใช้งาน

• ITF — Tennis Courts & Facilities Guide: จุดเริ่มต้นการวางแผนสนาม
• licht.wissen 08 — Sport and Leisure: คู่มือรุ่นเดิม ตารางเทนนิสในอาคาร หน้า 35
• ITF Wheelchair Tennis Regulations 2024: ตัวอย่างข้อกำหนดเฉพาะทัวร์
• ATP Rulebook 2025: หมวด VI.D Lighting
• WSF — Specifications for Squash Courts 2011: ข้อ 4.4 และ 11 สำเนาเผยแพร่โดยสหพันธ์สควอชอิตาลี
• US Squash — Court Specifications: เส้นทางไปยังข้อกำหนด WSF

บทความนี้เป็นคู่มือวางแผนและเปรียบเทียบระบบแสง ไม่ใช่ใบรับรองสนาม เอกสารเก่าที่มีตัวเลขชัดเจนใช้เพื่ออธิบายหลักการ ก่อนสั่งซื้อหรือจัดแข่งขันต้องตรวจข้อกำหนดฉบับที่มีผลกับโครงการ และให้ผู้รับผิดชอบออกแบบยืนยันผลจากแบบและการวัดหน้างาน