กรีฑาและลู่วิ่ง: แสงสว่างสำหรับ Photo-finish และ Pole Vault
สนามกรีฑา (Athletics Stadium) รวมกีฬาหลายประเภทไว้ในพื้นที่เดียว ตั้งแต่วิ่ง 100 เมตรถึง 10,000 เมตร จาก Shot Put ถึง Pole Vault แต่ละกีฬามีข้อกำหนดแสงที่แตกต่างกัน และการออกแบบระบบแสงที่ดีต้องตอบสนองทุกกีฬาพร้อมกันในโครงสร้างเดียว
มาตรฐาน World Athletics สำหรับระดับแสง
| ระดับการแข่งขัน | Eh (lx) | Ev (lx) | U₁ | Ra (CRI) |
|---|---|---|---|---|
| ฝึกซ้อม | 200 | — | ≥ 0.4 | ≥ 20 |
| ระดับชาติ | 500 | 300 | ≥ 0.5 | ≥ 65 |
| ระดับนานาชาติ | 1,000 | 750 | ≥ 0.6 | ≥ 65 |
| HDTV Broadcast | 1,400 | 1,000 | ≥ 0.7 | ≥ 80 |
Photo-finish Camera: ข้อกำหนดแสงที่เข้มงวดที่สุด
เส้นชัย (Finish Line) ของการแข่งขันวิ่งต้องการระดับแสงสูงที่สุดในสนาม เพราะ Photo-finish Camera ทำงานด้วยความเร็ว 2,000-3,000 เฟรมต่อวินาที (หรือ Line Scan ที่ 10,000+ lines/second) เพื่อจับภาพการข้ามเส้นชัยที่ความต่างเพียง 0.001 วินาที กล้องเหล่านี้ต้องการ:
- Illuminance ≥ 2,000 lx บริเวณเส้นชัย (ขยายออกไป 2 เมตรทั้งสองข้าง)
- Flicker-free อย่างเคร่งครัด — Flicker ความถี่ต่ำแม้ 100 Hz (100 รอบ/วินาที AC) ยังส่งผลต่อกล้อง Photo-finish ต้องใช้ DC-Driver หรือ High-frequency PWM ที่ ≥ 50 kHz
- Color Temperature 5,600K ตรงกับ Daylight Film/Sensor White Balance
- CRI ≥ 90 เพื่อให้เห็นความต่างของสีเสื้อนักกีฬาชัดเจน
- ไม่มี Shadow ที่เส้นชัย — ต้องออกแบบให้แสงมาจากหลายทิศทางเพื่อลบเงาของตัวนักกีฬาที่อาจทำให้กล้องสับสน
Pole Vault: ความท้าทายแสงในแนวดิ่ง
Pole Vault เป็นกีฬาที่นักกีฬาพุ่งขึ้นไปสูงถึง 6 เมตรเหนือพื้น (สถิติโลกชาย 6.21 เมตร) นักกีฬาต้องมองเห็นคาน (Bar) ที่อยู่สูงอย่างชัดเจนตลอดการกระโดด และต้องไม่มี Glare จากโคมไฟที่อยู่ระดับเดียวกับคาน ซึ่งจะทำให้นักกีฬาไม่สามารถประเมินระยะคานได้
ข้อกำหนดสำหรับ Pole Vault Area:
- Vertical Illuminance ≥ 750 lx ที่ระดับสูงสุดของคาน (สำหรับถ่ายทอดสด)
- UGR ≤ 22 ในมุมมองจากตำแหน่งนักกีฬามองขึ้นไปบนคาน
- ไม่มีโคมไฟในช่วง 45° ของมุมมองนักกีฬา ขณะกระโดดขึ้นสู่จุดสูงสุด
- Illuminance Uniformity บนพื้นที่ลงจอด (Mat) U₁ ≥ 0.7 เพื่อให้นักกีฬามองเห็นตำแหน่ง Mat ก่อนตกลงมา
Long Jump และ Triple Jump: แสงสำหรับ Take-off Board
ในการแข่ง Long Jump และ Triple Jump กรรมการต้องมองเห็น Plasticine Board (แผ่นดินเหนียวสีขาวที่บันทึกรอยเท้าหากนักกีฬาเหยียบ) อย่างชัดเจนทั้งด้วยตาเปล่าและกล้อง ต้องการ Illuminance ≥ 1,500 lx บนบริเวณ Take-off Board (กว้าง 20 cm ยาว 1.22 m) และ Vertical Illuminance ≥ 750 lx ในช่วง 5 เมตรหลัง Take-off เพื่อติดตามเส้นทางการบิน
Field Events: แสงสำหรับ High Jump และ Hammer Throw
High Jump ต้องการ Illuminance สูงบนพื้นที่ Run-up (เส้นทางวิ่งก่อนกระโดด) และ Landing Mat โดยเฉพาะในแนวตั้งที่ระดับคาน สำหรับการออกแบบ ต้องระวังไม่ให้มีโคมไฟในมุมมองของนักกีฬาขณะโค้งตัวข้ามคาน (Fosbury Flop Technique)
Hammer Throw และ Discus ดำเนินการในกรงโลหะ (Cage) ที่ล้อมรอบวงขว้าง ออกแบบแสงต้องให้ Illuminance ≥ 500 lx ทั้งในวงขว้างและพื้นที่ตกกระทบ ซึ่งห่างออกไปถึง 86 เมตร และต้องมองเห็นลูกขณะบินอยู่กลางอากาศด้วย
ระยะ Spill Light ในสนามกรีฑา
สนามกรีฑามาตรฐาน IAAF มีความกว้าง 80-90 เมตร และความยาว 175-190 เมตร ระบบแสงส่วนใหญ่ใช้เสาสูง 25-45 เมตรติดตั้งรอบสนาม ความท้าทายคือต้องให้แสงสม่ำเสมอทั้งลู่วิ่งด้านนอกและสนามหญ้าตรงกลาง โดยไม่ให้เกิด Hot Spots บริเวณใดบริเวณหนึ่ง และควบคุม Spill Light ไม่ให้รบกวนพื้นที่รอบข้าง ตาม CIE 150:2017 Zone E2 ที่กำหนด Illuminance สูงสุดนอกสนาม ≤ 5 lx
สรุป
สนามกรีฑาต้องการระบบแสงที่ยืดหยุ่นสูง ตอบสนองทั้ง Track Events ที่ต้องการ Flicker-free สำหรับ Photo-finish Camera และ Field Events ที่ต้องการแสงในแนวตั้งสำหรับกีฬาอากาศ เช่น Pole Vault การออกแบบโดยแบ่ง Zone และใช้ระบบ DALI สำหรับควบคุมโซนอย่างอิสระ คือแนวทางที่เหมาะสมที่สุดสำหรับสนามกีฬาอเนกประสงค์ประเภทนี้
อ่านต่อเรื่องแสงกีฬา
ต่อยอดจากบทความนี้ด้วยคู่มือออกแบบแสงสำหรับสนามกีฬาและการคำนวณจำนวนโคม
